مقبره کورش در پاسارگاد

03
آرامگاه کوروش بزرگ بنیانگذار سلسله هخامنشی در شهرستان تاریخی پاسارگاد استان فارس قرار دارد. عظمت بنای آرامگاه کوروش بزرگ از همه سوی دشت مرغاب پیداست، به‌ ویژه اگر از سمت جنوب غربی از راه باستانی گذر کنیم و از تنگه بلاغی وارد دشت شویم، نخستین چیزی که جلب توجه می‌ کند آرامگاه کوروش بزرگ است. آرامگاه کوروش در گوشه جنوبی محوطه‌ ای جا دارد که زمانی بوستان شاهی پاسارگاد بوده‌ است. ساختمان آرامگاه دو هزار و پانصد سال در برابر عوامل مخرب طبیعی و غیرطبیعی پایداری کرده‌ است و هنوز در دشت پاسارگاد پابرجاست. قاعده یا زیربنای اصلی آن سکویی است سنگی که طرح آن یک مربع به طول ۱۳.۳۵ متر و عرض ۱۲.۳۰ متر می‌سازد. این ساختمان از دو قسمت کاملاً متمایز تشکیل شده‌است: یک سکوی سنگی شش پله‌ ای و یک اتاق با سقف شیروانی بر فراز پله ششم ، ارتفاع کلی بنا اندکی بیش از ۱۱ متر است. بنا برگفته محققان اجساد کوروش بزرگ و بانو کاساندان در سقف آرامگاه قرار دارد، چون ساخت آرامگاه به شکلیست که حتی در پی جنگهای پیاپی ساختمان آرامگاه دست نخورده باقی مانده بود و دشمنان نتوانسته بودند آن را از بین ببرند. تنها دو آرامگاه به این شکل ساخته شده اند : یکی آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد و دیگری آرامگاه گور دختر دشتستان که ساختمان بنا کوچکتر از آرامگاه کوروش بزرگ است.

ارگ کریم خان

04
ارگ کریم خان زند ،همانگونه که از اسمش پیداست وابسته به دوره زندیه است بدینگونه که با همت کریم خان زند و تهیه ی مصالح مورد نیاز از داخل و خارج کشور،برج و بارو یی منحصر به فرد و عظیم درست شد که در نوع خود بی نظیر و یا کم نظیر بود. ارگ کریم خان در مرکز شهر شیراز و محدوده ی میدان شهدای فعلی واقع و به مساحتی برابر ۴۰۰۰ متر مربع و در محوطه ای بیش از سه برابر این متراژ ساخته شده است .دیوار های آن بسیار محکم و ضخیم و به حدود ۳ تا ۸ متر میرسد تا از هر گونه آسیب از طرف دشمن،ایمن باشد. اگر چه این مکان محل زندگی و حکومت کریم خان بود لیکن در زمانهای گوناگون تحولات زیادی را به خود دید و به عنوان مقر فرمانرویان و زندان و هم اکنون در حال تبدیل شدن به موزه بزرگ شهر شیراز و استان فارس است .از نکات قابل توجه در ارگ کریم خان زند میتوان به ارتفاع ۱۵ متری برجها که یکی از آنها کج و مشابه برج پیزا بوده،اتاقها و ایوانهای نقاشی و مینیاتوری شده،ضخامت دیوارها،حمام خصوصی و باغچه و آب نما ها ،میباشد. همچنین خندقی برای حفاظت از این مقر دور تا دور آن حفر شده بوده که الان اثری از آن نیست.

آرمگاه حافظ

shirazz
بنای اصلی آرامگاه حافظ از آثار کریم خان زند و مربوط به سال ۱۱۸۷ هجری می باشد. بنای اولیه دارای ایوانی با چهار ستون سنگی در وسط بوده که از جانب شمال و جنوب محل عبور داشته و در دو سمت آن دو اطاق بنا کرده بودند.قبر حافظ خارج از این بنا و در وسط قبرستان پشت آن قرار داشت. در دوره های بعدی نرده آهنی در اطراف قبر گذارده بودند که صورت مناسبی نداشت. بارگاه حافظ بین سالهای ۱۳۱۴ تا ۱۳۱۷ ه.ش بارگاه حافظ به صورتی که اکنون موجود است درآمد. سنگ حوضهای ابنیه کریم خانی که جهت ادامه خیابان زند شیراز خراب گردید به محوطه آرامگاه منتقل و در حوضهای آنجا به کار رفت .با حفظ چهار ستون اصلی بنای قدیمی ۱۶ ستون یکپارچه سنگی نظیر آنها تهیه نمودند و ایوان بزرگ بیست ستونی کنونی را به طول ۵۶ متر با تزئینات نقاشی و گچ بری و کاشی کاری تماما به سبک قدیم و اصیل شیراز ایجاد کردند. اشعاری از حافظ در محل های وسط ایوان بزرگ در باغ دوم ایجاد گردید و سنگ قبر قدیم در محل اصلی خود محفوظ ماند. آرامگاه اهلی شیرازی که در سال ۹۲۴ هجری وفات یافته است و مزار مرحوم فرصت الدوله شیرازی که در سال۱۳۳۹ هجری فوت نمود در پایین آرامگاه حافظ قرار دارد.

آرامگاه سعدی

011
آرامگاه سعدی معروف به سعدیه محل زندگی و دفن سعدی ، شاعر برجستهٔ پارسی‌گوی است .
این آرامگاه در انتهای خیابان بوستان و کنار باغ دلگشا در دامنه کوه در شمال شرق شیراز قرار دارد. در اطراف مقبره، قبور زیادی از بزرگان دین وجود دارند که بنا به وصیت خود ، در آنجا مدفون شده‌اند از جمله مهمترین‌های آن می‌توان شوریده شیرازی را نام برد که آرامگاهش به وسیله رواق به آرامگاه سعدی متصل شده‌است. آرامگاه شیخ مشرف الدین بن مصلح الدین سعدی شیرازی در تاریخ ۲۰ آبان ۱۳۵۳ به شماره ثبت ۱۰۱۰٫۳ در انجمن آثار ملی به ثبت رسیده‌است .
لغت‌نامه دهخدا به نقل از فرهنگ‌ برهان قاطع نام موضعی که شیخ سعدی در آنجا آرمیده را «گازرگاه» نامیده و به نقل از فرهنگ‌ آنندراج گازرگاه را حد شیراز نزدیک به مرقد شیخ مصلح‌الدین سعدی شیرازی دانسته است .

حمام وکیل

052
یکی از زیباترین و کاملترین نوع حمام های خزینه ای ایرانی حمام وکیل است. این حمام که جزء آپار مجموعه زندیه است در جنب غربی مسجد وکیل واقع شده است. این حمام دارای زیربنای ۱۳۵۰ متر مربع می باشد و از آجر،آهک،سنگ و ساروج ساخته شده است. حمام از سه قسمت رختکن،سالن اصلی حمام و خزینه تشکیل شده است. یکی از شاهکارهای هنری دوره زندیه در سقف رختکن حمام نهفته است. در سقف این رختکن ایجاد نقش های برجسته به وسیله آهک است که به صورتی زیبا و با ظرافتی هنرمندانه آهک بری شده و نقشهای زیر را ایجاد کرده اند. ۱-صحنه معراج حضرت رسول(ص) ۲-صحنه سلطان سنجر و پیرزن ۳-صحنه دیدار شیرین و فرهاد ۴-صحنه دیدار بیژن و منیژه ۵-صحنه به چاه انداختن حضرت یوسف(ع) ۶-صحنه عشق بازی شیخ صنعان و دختر نصران ۷-صحنه قربانی کردن حضرت اسماعیل به دست حضرت ابراهیم ۸-صحنه شستشوی شیرین در چشمه ۹-شمایل حضرت علی(ع) و ذوالفقار ایشان ۱۰-صحنه بیرون آوردن حضرت یوسف(ع) از چاه در سالن اصلی آن هم چهار ستون سنگی یک تکه و سقفی طاق مانند است که دارای نورگیرهایی برای روشنایی سالن می باشد. خزینه حمام هم شامل استخر آب سرد و استخر آب ولرم می باشد.

نارنجستان قوام

061
نارنجستان قوام که به باغ قوام مشهور است، بین سالهای ۱۲۵۷ تا ۱۲۶۷ هجری شمسی، مقارن با حکومت ناصرالدین شاه قاجار و بدستور علی محمد خان(قوام الملک دوم) و پسرش محمد رضا خان(قوام الملک سوم) در شیراز ساخته و تکمیل شده است. ساختمان نارنجستان در زمینی بمساحت ۳۵۰۰ متر مربع و با زیربنای ۹۴۰ متر مربع در دو جبهه جنوبی و شمالی توسط هنرمندان شیرازی ساخته شده است. سردر ورودی در ضلع جنوبی قرار داشته و به یک هشتی باز میگردد و از طریق دو راهرو قرینه به حیاط راه میابد. بنای ضلع جنوبی شامل دو ایوان ستوندار و اتاقهایی است که محل استقرار خدمه بوده است. ساختمان ضلع شمال دارای یک طبقه زیرزمین و دو طبقه روی آن بوده که شامل تالار آیینه با ستونهای یکپارچه مرمری، تالار شاه نشین و اتاقهایی است که محل تشریفات اداری و پذیرش مهمانان بوده است. این عمارت از نظر هنرهایی از قبیل آیینه کاری، شیشه کاری، نقش پردازی، منبت کاری، حجاری، گچ کاری و مقرنس کاری بکار رفته در آن از زیباترین بناهای این دوره در شیراز میباشد.